اهداف

اهداف کلی پیش دبستانی

- پرورش سلامت جسمی،هماهنگی ماهیچه ای مناسب  و مهارت های حرکتی اساسی در کودک.
-پرورش عادات بهداشتی سالم
-پرورش آداب و نگرش های اجتماعی مطلوب
-پرورش پختگی عاطفی
-تقویت درک زیباییها
-برانگیختن کنجکاوی کودک
-تشویق کودک به استقلال و خلاقیت از طریق فراهم آوردن فرصت های کافی
-پرورش توانایی کودک برای بیان احساسات و افکار به زبانی روان،واضح و صحیح
(برنامه آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان-ونیتاکول،فرخنده مفیدی،۱۳۸۴)

اهداف آموزش و پرورش در پیش از دبستان

هدف آ.پ،پرورش و رشد همه جانبه کودک است.

-جسمی و حرکتی:که شامل حفظ رشد مناسب،رشد و هماهنگی ماهیچه های بزرگ، رشد و هماهنگی ماهیچه های ظریف مثل مجسمه سازی و خمیر بازی می باشد.

-خلاقیت و درک زیبایی:که شامل رشد بیان خلاق از طریق فعالیت های هنری،رشد حرکات خلاق،رشد حساسیت نسبت به رنگها و زیباییها در طبیعت.

-عاطفی واجتماعی:شامل شکل گیری عادات مثل عادات شخصی،پرورش توانایی و مراقبت از رفتار شخصی،پرورش خود پنداری مثبت و رشد توانایی در تصمیم گیری،استقلال و رهبری می باشد.

-ذهنی و شناختی:شامل رشد فرایندها و مهارت های شناختی پایه(رشد حواس پنجگانه،رشد حافظه و مشاهده،رشد مهارت های طبقه بندی کردن،رشد توالی تفکر،رشد حل مسئله و استدلال کردن)،تشکیل مفاهیم اساسی(مفهوم سازی رنگ،مفهوم سازی شکل،شکل گیری مفاهیم قبل از عدد،مفهوم سازی عدد،مفهوم سازی فضا،مفهوم سازی زمان،مفهوم سازی دما،شکل گیری مفاهیم محیطی درباره محیط طبیعی،محیط فیزیکی و محیط اجتماعی)

-زبان و گفتار:که شامل رشد مهارت های شنوایی،رشد بیان کلامی، رشد آمادگی خواندن و آمادگی نوشتن می باشد.

(برنامه آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان-ونیتاکول،فرخنده مفیدی،۱۳۸۴)

از زمان قدیم سن پنج و شش سالگی را سن ورود به مکتب خانه و آموزش نماز والفبا و قران و نظم آموزشی قلمداد می شد و در اروپای قرن هجدهم به بعد همین دوره را زمان ورود به باغ کودکان می نامیده اند.تأکید ما بر ضرورت ایجاد و گسترش کودکستان ها از این بابت هست که ویژگی های زندگی اجتماعی ما را در مقایسه با گذشته های دور به شدت تغییر یافته است و امروز الگوهای زندگی خانوادگی متفاوت از سابق است ،بسیاری از مادران به طور فزاینده ای به کار در مزارع و کارگاه ها و بیمارستان ها و مدارس و ادارات اشتغال پیدا کرده اند ،طرز تلقی زنا ن از زندگی اجتماعی شان تغییر یافته است ،ارزشی های جدیدی به زندگی مردم وارد شده است ،دانش های جدیدی به زندگی مردم و بر معیارهای سعادت آدمی افزوده شد ه است ،دانش های جدیدی به ویژه روانشناسی و تعلیم و تربیت کودکان و پژوهش های بسیارعلمی در این زمینه ها درک و دریافت های تازه ای از مسائل رشد و پرورش کودکان را ذهن مردم ایجاد کرده است و خلاصه اهمیت و ضرورت آموزش و پرورش رسمی پیش دبستانی بر همگان آشکار شده است و به صورت تکلیفی برای والدین و مسئولیتی برای دولت ها در آمده است.

اهداف آموزش و پرورش پیش دبستانی

-وظایف وهدف های مربوط به تغذیه(یادگیری عادات مربوط به تغذیه مناسب،ایجاد فرصت هایی برای چگونگی تهیه مواد غذایی)

-پرورش ذوق کودکان بر زمینه های تفاوت های فردی
-رشد جسمی و تربیت بدنی(تربیت بدنی و شرکت دادن کودکان در فعالیت های مناسب ورزشی فردی و جمعی)
-رشد مهارت های خود یاری شخصی(آموزش مهارت غذا خوردن صحیح و استفاده از قاشق  وچنگال و لیوان و غیره)
-رشد تصور صحیح از خود(مانند کمک به کودکان برای شناخت خود و خانواده و آشنایی با فرهنگ و ارزشهای اجتماعی محیط زندگی)
-آشنایی با طبیعت و مواد(شناخت عینی فصول و ویژگی های آنها و آشنایی مقدماتی با جغرافیای محیط و زمین و آسمان و سیارات و ستارگان)
-رشد زبان(مانند کمک به کودکان برای افزایش خزانه لغات آنها)
-آمادگی برای یادگیری(مانند آموزش رنگها ،اندازه ها اشکال و آموزش شمارش اعداد)
-پرورش تفکر خلاق(ایجاد شرایط برای نو آوری و فعالیت های خلاق و اکتشافی)
-آشنایی مقدماتی با هنرها و فرهنگ و سنن مذهبی(آشنا کردن کودکان با سنن فرهنگی و مذهبی در محیط زندگی،آشنا کردن کودکان با برنامه ها و اعیاد و جشن های ملی و دینی،کمک به کودکان برای رشد مهارت های نقاشی و کارهای دستی و مجسمه سازی و موسیقی و فعالیت های نمایشی)

به این ترتیب منظوراز دوره آمادگی ایجاد آن دسته از فرصت های آموزشی و پرورشی است که کودک بتواند در طول این دوره از نظر رشد جسمی،شناختی و عاطفی ،خود را با مدرسه سازگار کند.
(آموزش و پرورش در کودکستان، آیلین آلن،بنی هارت-محمد حسین نظری ن‍ژاد،۱۳۷۰)

اهمیت واهداف آموزش و پرورش پیش دبستانی

-عدم پاسخگویی محیط خانواده به رشد اجتماعی کودک(از آنجا که اساس شخصیت هر فرد در دورا ن کودکی شکل می گیرد ارائه آموزش های اثر بخشی در این دوران برای رشد بعدی کودک از اهمیت خاصی بر خوردار است وکودکان در این سن نیاز به شرکت در فعالیت های اجتماعی بیشتری دارند، اکثر مطالعات نشان می دهد که محیط خانواده پاسخگوی این نیازها نیست.)

-نیاز کودک به نظم فکری(کودک برای استفاده از آموزش ابتدایی نیاز به یک انضباط فکری دارد که خانواده قادر به پاسخ گویی به آنها نیست که در دوره پیش دبستانی مربیان از طریق فعالیت های مختلف مثل بازی و کارهای دستی به تدریج آنها را تأمین می کنند.)
-شناسایی توانا ییها و ناتواناییهای ذهنی و میزان آمادگی کودکان برای دبستان(این مرحله به متخصصان سنجش استعدادها و توانایی های تحصیلی کودکان اجازه می دهد که به موقع توانایی ها و ناتوانایی های کودکان را شناسایی کرده و آنها را حل کنند)
-کمک به کودکان محروم برای همسطح شدن با کودکان طبقات متوسط و مرفه(کودکلن خانواده های محروم معمولا از یک محیط خانودگی غنی از لحاظ امکانات پرورشی و آموزشی بر خوردار نیستند و این کودکان در صورت عدم دسترسی به آموزش های پیش دبستانی قادر به رقابت با کودکان طبقات متوس و مرفه نخواهند بود .آموزش پیش دبستانی باعث می شود که کودمان طبقات محروم زمینه های لازم را برای اینکه حدودا همسطح کودکان طبقات متوسط و مرفه قرار گیرند و اکتساب نمایند.)

-یادگیری زبان رسمی برای اقلیت ها(کودکانی که متعلق به فرهنگ ها و اقلیت های قومی و زبانی هستند ،معمولا از نظر میزان تساط بر زبان رسمی کشور در مقایسه با کودکان متعلق به قومیت غالبا بسیار ضعیف تر هستند و این امر مشکلات بسیاری برای آنان ایجاد می کند.)

-پیش زمینه برای یادگیری زبان،حساب و خواندن و نوشتن(این یادگیری ها نیاز به پیش زمینه هایی دارد که فقط دردوره پیش دبستانی فراهم می شود.)

-پرورش حواس پنجگانه
-فراهم کردن فرصت برای تجربه(بهترین محیطی که وجود دارد تا کودک در آن به کسب تجربه بپردازد محیط پیش دبستانی می باشد، مانند آزمایش ها و دستکاری اشیاء.)

یافته های پژوهشی نشان می دهند که کودکانی که دوره پیش دبستانی را گذرانیده اند نسبت به کودکانی که این دوره را طی نکرده اند و مستقیم وارد دوره ابتدایی شده اند موفق تر بوده اند.

(برنامه آ.پ کودکان پیش از دبستان-محسن طالب زاده نوبریان،۱۳۸۵)

هدف کودکستان فقط تربیت است نه تعلیم ،بنابراین اگر مادری کار خارج نداشته باشد و به اصول تعلیم و تربیت صحیص نیز آشنا باشد می تواند کودک خردسال خود را به خوبی تربیت کند بدون اینکه او را به کودکستان بفرستد.اما در دنیای کنونی که بیشتر مادران در کارهای خارج از منزل با مردان شریک اند یا اگر هم به خانه داری مشغول اند ،عهده دار وظایف سنگین دیگری می باشندو چنانکه باید و شاید به تربیت فرزندان خود نمی رسند و به خصوص در کشور ما که هنوز اکثر مادران اگر بی سواد هم نباشند از اصول آمووزش بی اطلاع هستند،ایجاد کودکستان ها را ضروری می سازد.از طرف دیگر کودکستان محیط مناسب بین محیط آرام و مأنوس خانواده و محیط شلوغ مدرسه می باشد و کودکی که به کودکستان نمی رود با دو مشکل مواجه است، یکی اینکه در یادگیری خواندن و نوشتن مشکل دارد و دیگری درمحیط تازه و بی سابقه برای و نگرانی هایی ایجاد می شود که از پیشرفت او جلوگیری می کند.رفت و آمد به کودکستان ورفت و  آمد با گروه های هم سن و سال از لحاظ رشد هوشی کودکان بسیار مفید است.و اولین وظیفه کودکستان اجتماعی بار آوردن کودکان است.

اهداف آموزش و پرورش  پیش دبستانی

ایجاد محیطی سالم برای:
-پروردن نیرو های بدنی و روحی در کودک

-ایجاد روح همکاری و عادت به نظم

-آماده کردن کودک برای دبستان

-پرورش عادات مفید در کودک
-پرورش رفتار پسندیده اجتماعی
-پرورش عواطف
-کمک به بروز و پرورش استعداد های فطری
-ایجاد حس اعتماد به نفس
-متوجه ساختن کودک به دنیایی که او را فرا گرفته است
-تشویق حس استقلال طلبی و خلاقیت کودک
-پرورش حس زیبایی شناسی
(روش فعال در کودکستان-صغری سره،۱۳۵۱)

فعالیت ها و اهداف پیش دبستانی

کودکان را به مشاهده دقیق عادت دهیم 

ما روزانه چندین بار از خیابان گذر می  کنیم در گذر خود انسان ها و اشیاء زیادی می بینیم بدون آنکه به آنها توجه کنیم حال اگر قصد خرید یک کفش را داشته باشیم در مسیر خود به مغازه هایی توجه می کنیم که کفش می فروشند یعنی از بین مغازه ها فقط کفش فروشی ها و از بین اجناس به کفش ها توجه می کنیم و انواع کفش ها را وارسی می کنیم ،نکته در اینجاست که برای مشاهده واقعی و دقیق ،علاقه مندی و هدف معین و دیدن توأم با اراده داشته ایم ،و اکتشاف واقعی هم در صورت وجود این سه شرط و عواملی دیگر صورت می گیرد.بارها با مربیان در میان گذاشته شده که اگر قصد مثال زدن دارند از مثال های عینی استفاده کنند که کودکان بتوانند آن را ببینند و لمس کنند ،آن وقت درباره آن گفتگو کنند،بسیاری از معلمان پاسخ می دهند اینها چیزهایی است کودکان قبلا آن ها را دیده اند و از ابتدای تولد با آنها آشنا هستند مثل آب،ولی اگراز کودک بپرسیم که آب چه رنگی دارد پاسخ خواهد داد ،سفید در حالی که این پاسخ درست نیست و کودکی در صورتی راجع به آب اطلاعات صحیح دارد که رنگ ،بو،میزان درجه جوش و یخ زدن،شیوه اندازه گیری آن را بداندو نیز بتوتند آب را با دیگر مایعات مقایسه کند.تنها پس از مشاهده دقیق می توان مطمین شد که کودک تصوری صحیص از آب بدست آورده است.در کودکستان عموما دو نوع مشاهده وجود دارد ،کوتاه مدت مانند دیدن یک حیوان و مشاهده دراز مدت مانند کاشتن یک دانه تا هنگام میوه دادن آن.

کتاب کار مربی کودک-توران خمارلو،۱۳۸۳)

کودکان را به گردش علمی ببریم

دوران دبستان و دبیرستان خود را به یاد می آوریم ،اگر می خواستند ما را به موزه ببرند ،می بایستی به صف بایستیم و بدون صدا از کنار قفصه ها رد شویم .کسی نبود که درباره اشیاء موزه توضیحی کافی بدهد یا برای پرسش های ما پاسخی داشته باشد به هنگام بازگشت گزارشی از مشاهدات خود تهیه می کردیم.به همین سبب بیشتر اوقات گردشی علمی برای ما فرار از کلاس بود تا کسالت هایی که از درس های مختلف و بیروح داشتیم بیرون آییم و این برای ما تنوعی کمیاب بود که ازآن با اشتیاق استقبال می کردیم و کوشش داشتیم تا آن را با شوخی و خنده ،همراه با جیب های پر از خوراکی ،به گردشی تفریحی تبدیل کنیم.در این جا ما نخست باید این مفهوم نا صحیح را که از گردش علمی داریم از ذهن خود دور کنیم و گردش علمی را هر گردشی بدانیم که دارای هدفی است که برای اکتشاف و شناسایی محیط اجتماعی و طبیعی صورت می گیرد.تنها این هدف شناسایی و اکتشاف است که آن را از گردش برای هوا خوری و پیاده روری و یا گردش تفریحی و گشت و گذار معمولی جدا می سازد.در گردش علمی دوری و نزدیکی راه یا محل بازدید دخالتی در نتیجه گیری ندارد.مثلا بازدید از باغچه کودکستان در یک روز بهاری می تواند موضوع یک گردش علمی باشد.

(کتاب کار مربی کودک-توران خمارلو،۱۳۸۳)

به کودکان استقلال بیاموزیم

همه مربیان در مدتی که کودکستان باز است با بازخواست ها،پرسش ها ،اظهار نظرهای بسیاری از پدران و مادران روبرو می شوند مثل:

چرا روپوش دخترم را تنش نکرده اید ؟

چرا غذای پسرم را دهانش نگذاشته اید ؟

چرا بند کفش دخترم را نبسته اید ؟

چرا دست و رویش را خودتان نمی  شوید؟

خانواده ها به درستانی نمی دانند که کودکستان مکانی است برای پرورش کودکان و اگر وسایل کودکستان و شیوه اداره کودکان با نیاز های سنی و روحی و جسمی و بهداشتی آنان متناسب است و مربی مراقبت همه جانبه کودک را عهده دار می شود در حقیقت کودکان را به سوی رشد و پرورش هدایت می کند.بسیاری از پدران و مادران ،به ویژه در خانواده های

مرفه حالت اتکای دوران شیر خوارگی را بیش از حد طولانی می کنند و کودک خود را بیش از حد ناتوان می کنند که حتی نمی توانند نیاز های اولیه خود را بر طرف کند.به بهانه کثیف شدن لباس ها و فرش به کودکان خود اجازه نداده اند غذا خوردن را بیاموزد ،به این ترتیب در بسیاری از این دسته خانواده ها کودکان اغلب رنگ پریده ،کم اشتها و کم جرأت هستند.ترس ها و نگرانیهای زیاد آنان را از فعالیت های کودکانه دوران کودکی باز می دارد.بنابراین یکی از مهمترین اهداف پیش دبستانی باید تربیت برای استقلال باشد.

(کتاب کار مربی کودک-توران خمارلو،۱۳۸۳)

پرورش حواس کودکان

برای پرورش هر یک از حواس وسیله ها و بازی های گوناگون وجود دارد اما هیچ یک به اندازه آنچه در طبیعت وجود دارد نمی تواند آموزنده باشد و با هدف های آموزش پیش دبستانی هماهنگی داشته باشد مثل آموزش سیب ،که اگر یک سیب را سر کلاس آوریم و به کودک نشان دهیم و به او بگوییم که آن را در دست گیرید و بو کند و در آخر آن را بخورد معنای سیب را بسیار خوب درک خواهد کرد نسبت به زمانی که به کودک عکس سیب را به کودک نشان می دهیم.

(کتاب کار مربی کودک-توران خمارلو،۱۳۸۳)

چگونه به پرسش های کودکان پاسخ دهیم؟

-در هر حال باید حقیقت را گفت(چون اگر به او دروغ بگوییم دیگر به ما اعتماد نخواهد کرد و اثرات تربیتی منفی دارد.)
-در حد توانایی کودک باشد(باید دردادن پاسخ سعی شود طوری جواب داده شود که کودک آن را درک کند)
-کودک را به تفکر و اکتشاف وادارد(مثلا از او بپرسیم نظر تو چیست و او را به تفکر تشویق کنیم و راهنمایی کنیم)
-جواب ساده داده شود(نباید در پاسخ دادن نباید جواب انتزاعی داد چون کودک آن را درک نخواهد کرد و باید از مثال های عینی و ساده استفاده کرد.)
-به کودکان باید صمیمانه پاسخ داده شود.(در پاسخ دادن به سوالات باید کودک را صمیمانه قبول کرد و از به کار بردن خشونت خود داری کرد)

(کتاب کار مربی کودک-توران خمارلو،۱۳۸۳)

تفکر خلاق

-خلاقیت،توانایی مرز شکنی یا توانایی سفر به فراسوی چهار چوب استاندارد های علمی،شغلی، حرفه ای و اجتماعی را در بر می گیرد.

ویژگی های ذیل را می توان برای افراد خلاق نام برد:

استقلال،علاقه بیشتر،تنش کمتر،احساس عاطفی مثبت تر،عزت نفس بیشتر،اطمینان بیشتر و…
-ملاک نهایی خلاقیت،محصول و بازده آن است.
(اصول برنامه ریزی درسی-محمد حسین یارمحمدیان،۱۳۸۱)

اصول پرورش تفکر خلاق و انتقادی در کلاس

-گسترش آزادی روانی در کلاس
-توسعه ارتباطات عاطفی و عقلانی
-ایجاد جو همدلی و درک دیگران
-توجه به استقلال و فردیت دانش آموزان و عدم تاکید افراطی بر هنجار گروه

-احترام به عقاید شاگردان و کمک به تجدید سازمان عقاید شاگردان
-احترام به سوالات شاگردان و هدایت سوالات بی ربط به سوی مسئله اصلی
(اصول برنامه ریزی درسی-محمد حسین یارمحمدیان،۱۳۸۱)

منابع
(روش فعال در کودکستان-صغری سره،۱۳۵۱)

 (برنامه آ.پ کودکان پیش از دبستان-محسن طالب زاده)
(آموزش و پرورش در کودکستان -آیلین آلن،بنی هارت-محمد حسین نظری ن‍ژاد،۱۳۷۰)
(سیر آرا تربیتی در غرب-علی محمد کاردان،۱۳۸۷)
(برنامه آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان-  ونیتاکول،فرخنده مفیدی،۱۳۸۴)
(اصول برنامه ریزی درسی-محمد حسین یارمحمدیان،۱۳۸۱)
(آیین تدریس وروش کلاس داری-مهران علیپور مشکانی،۱۳۸۱)
(مسائل آموزش و پرورش-محمد طاهر معیری،۱۳۷۱)

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>